پروفسور محمد قلی شمس فرزند دکتر یحیی شمس ملقب به لسان الحکماء، در ۵ ربیع الاول سال ۱۳۲۳ هجری قمری برابر با ۱۲۸۳ هجری شمسی در شهر تهران چشم به جهان گشود و در دامان خانوادههای اصیل و تحصیل کرده از تبار بزرگان ایران پرورش یافت. پرفسور شمس از دوران کودکی به حرفه پزشکی عشق می ورزید و صبح های جمعه پدر را هنگام ملاقات بیماران همراهی می کرد. و پس از اتمام تحصیلات ابتدایی و متوسطه در مدرسه سنلولین تهران تحصیلات پزشکی را در مدرسه دارالفنون آغاز کرد. سپس در سال ۱۹۲۳ میلادی عازم کشور فرانسه شد و دردانشکده پزشکی نظام شهر لیون پذیرفته شد و ضمن ادامه تحصیل در رشته پزشکی به درجه افسری نیز نایل شد.
در سال ۱۹۲۷ میلادی دوره اول اگرگاسیون (aggregation) را آغاز نمود و در سال ۱۹۲۹ م موفق به گذراندن دوره دوم کنکور اگرگاسیون گردید. سپس در بیمارستان وال دوگراس پاریس که یک بیمارستان آموزشی بود مشغول به کار شد و پس از گذشت یک سال به تدریس پرداخت. در سال ۱۹۳۱ میلادی از طرف مرحوم اعتمادالدوله قرهگزلو وزیرمعارف وقت برای معالجه بیماران به ایران دعوت شد.
نخستین اقدام پروفسور شمس در ایران، دستور برپایی بخش چشم پزشکی ارتش در خیابان حافظ نزدیک چهارراه عزیزخان و سپس راه اندازی بخش چشم پزشکی مدارس در قسمتی از ساختمان مدرسه دارالفنون بود. او جهت مبارزه با بیماری تراخم درجنوب ایران در انجمن چشم پزشکی جهان تقاضای تعدادی پزشک کرد و به این ترتیب وی به همراه پزشکان اتریشی و ایرانی به درمان بیماران پرداخت. با تلاش این تیم پزشکی بیماری تراخم در مناطق جنوبی ایران تقریبا ریشه کن شد. با راه اندازی بیمارستان فارابی، انجام عمل جراحی چشم برای آموزش دانشجویان به این بیمارستان منتقل شد. بیمارستان فارابی شامل ۲ درمانگاه، ۱ اتاق عمل و ۲۵ عدد تخت بود.بیمارستان فارابی در طول خدمت پرفسور از لحاظ چشم پزشکی در سطح بالایی قرار داشت و به دفعات مورد بازدید اساتید و چشم پزشکان برجسته جهانی قرار گرفت.
پروفسور شمس و همکارانش در سال ۱۳۲۶ هـجری شمسی افتخار یافتند انجمن چشم پزشکی ایران را به طور رسمی دائر کنند. در سال ۱۳۳۳ هـجری شمسی انجمن چشم پزشکی ایران رسماً عضویت انجمن بین المللی چشم پزشکی پذیرفته شد.
در سال ۱۳۴۷ هـجری شمسی مجله انجمن چشم پزشکی ایران به مدیریت و صاحب امتیازی پروفسور شمس برای اولین بار در ایران تأسیس شد. این نشریه هر سه ماه یکبار انتشار مییافت. پس از انقلاب اسلامی نیز مجله چشم پزشکی ایران با مسوولیت ایشان منتشر می شد.
اولین عمل پیوند قرنیه ایران در سال ۱۳۱۳ توسط او در بیمارستان فارابی انجام شد درآن زمان مرحوم پرفسور شمس هنوز ریاست این بیمارستان را به عهده نداشت و مثل بسیاری از پیشگامان عرصه علم از جرات و شهامت بسیاری برخوردار بوده و تمام تلاش خود راانجام داد تا بتواند اولین عمل پیوند قرنیه را در کشور به ثبت برساند.
همچنین پیوند صلبیه و پیوند توأم صلبیه و قرنیه، درمان تراخم چشم با روش دیاترموکواگولاسیون، درمان فشار شریان شبکیه با روش افتالمودینامومتری از دیگر افتخارات ایشان است.
این دانشمند و محقق بزرگ ایرانی در طول حیات پربار خود تعداد بسیاری متخصص چشم پزشکی را که بعدها در هیات علمی دانشکده پزشکی و یا در موسسات مختلف چشم پزشکی مشغول به کار شدند آموزش داده و در عین حال از مطالعات علمی خویش نیز غافل نبود. پرفسور هرمزشمس، پسر پروفسور شمس پشتکار ،جدیت و نظم را اصلی ترین علل ترقی پدر خود میداند ومیگوید پرفسور شمس همیشه درمان بیماران، آموزش به دانشجویان و اعتلای علم چشم پزشکی را مقدم به زندگی و حتی خانواده خود می دانست. او هیچگاه ناامید نمی شد و تارسیدن به موفقیت دست از تلاش برنمی داشت. .
فرزند برومند ایشان جناب آقای دکتر هرمز شمس نیز از چشم پزشکان به نام ایران زمین است که هم در علم چشم پزشکی و هم در اخلاق پزشکی استاد می باشند.
بدون دیدگاه